S obzirom da je istorija učiteljica života,  i da ima tu ružnu naviku da se njeni najgori momenti ponavljaju , nije zgorega da se obnovi sledeća lekcija.

Nakon poraza u prvom svjetskom ratu Njemačka je vojno tehničkim sporazumom izgubila priličan broj svojih teritorija (kolonija).

Pošto na domaćem terenu nije pretrpjela značajna razaranja, ni  borbeni duh se nije slomio tim porazom. Naprotiv.

Ekonomska kriza i nepreduzimljiva vlada , uz rastuće siromaštvo i nacionalno nezadovoljstvo doveli su do toga da 1933 godine na vlast dodje nacional socijalistička partija,  na čelu sa popularnim  Adolfom Hitlerom.

Njihovo biračko tijelo bili su uglavnom neobrazovani, priprosti ljudi, koje je lako zadovoljavala Hitlerova demagoška i teatralna   retorika.

Nepristojan, kafanski riječnik i sprdačina koju su nacional socijalisti uveli u parlament brzo su se pretvorile u progon Jevreja i  Roma , kao i  Nijemaca neistomišljenika.

Intelektualci, uglavnom zatečeni, ućutkivani su jedan po jedan, što ucijenama što prijetnjama.
Ajnštajn i gomila drugih bježe u Ameriku.
Hitler obećava polugladnom puku  vraćanje slave i časti slavnom njemačkom narodu.
Ratna mašinerija ubrzo gazi preko čitave Evrope.
Šta je dalje bilo, svi  znamo.

1945 Njemačku su saveznici srušili  do temelja. Nacionalno pijanstvo pretvareno je preko noći  u bolan i uđasan mamurluk.

Hitler šekspirovski vrši samoubistvo, a ono  malo preostalih radno sposobnih muškaraca, uglavnom dezertera,  ostalo je da iz pepela digne jednu sasvim novu veliku Njemačku.

Njemačka je opet imperija, ali ekonomska i intelektualna imperija. Svoju lekciju iz istorije su platili pošteno.